ورزش و سلامتی

همه‌ی ما در از تأثیر ورزش بر سلامت جسم زیاد شنیده‌ایم . امروزه مطالعات دانشمندان نشان می‌ دهد که ورزش علاوه بر سلامت جسم به طور قطعی بر فعالیت‌های مغز و میانگین عملکرد آن نیز تأثیر گذار است .

در این مطلب ما نکاتی را برایتان فهرست کرده‌ایم تا بهتر بدانید که  ورزش چطور سلامت ذهنی، سلامت جسمی  و یک زندگی شاد تر و سالم‌ تر را برایتان به ارمغان می‌ آورد .

تاثیر ورزش بر سلامت ذهن و روح و روان

۱- استرس شما را کاهش میدهد

روز شلوغ و خسته‌ کننده‌ ای در دفتر داشتید؟ کمی راه بروید و سری به باشگاهتان بزنید تا از یکی از مهم‌ ترین مزایای ورزش یعنی رهایی از استرس، بهره ببرید. تمرین کردن به ویژه وقتی که باعث عرق کردن شما می‌شود، می‌تواند استرس‌های ذهنی و جسمی شما را کاهش دهد. ورزش در اصل غلظت نوراپینفرین را در بدن بالا می‌برد، هورمونی که از غدد فوق کلیوی ترشح می‌شود و می‌تواند پاسخ‌های مغز به استرس را متعادل کند. این دقیقاً یک بازی برد- برد است؛ از یک سو، استرس را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر توانایی بدن را برای مقابله با تنش روانی بالا می‌برد.

۲- بر شادی شما می‌افزاید

شاید تقلا کردن برای دویدن بر روی تردمیل و یا انجام یوگا بسیار سخت باشد اما ارزشش را دارد؛ این کار اندورفین بدن شما را به شدت افزایش می‌دهد (هورمون شادی بدن شما). طبق مطالعات ، ورزش حتی می‌ تواند نشانه‌ های افسردگی بالینی را کاهش دهد. به همین دلیل معمولاً پزشکان به افراد مبتلا به افسردگی و یا اضطراب و یا افرادی که صرفاً احساس غم می‌کنند، توصیه می‌ کنند که زمان زیادی را درباشگاه بگذرانند. گزافه نیست اگر بگوییم که ورزش تأثیر قرص‌های ضد افسردگی را به مراتب بیشتر می‌کند و یا عملکردی مانند آنها دارد.

۳- اعتماد به نفستان را بالا میبرد

دویدن بر روی تردمیل برای شما میلیون‌ ها تومان می‌ ارزد چون دقیقاً کاری را می‌ کند که شما دوست دارید برای افزایش اعتماد به نفس خود و بهبود شرایط ذهنیتان انجام دهید. جدا از وزن، سایز، جنسیت و سن و سال، تمرین کردن می‌تواند به سرعت درک افراد را از جذابیت خودشان افزایش دهد. در واقع کمک می‌کند که نسبت به خود بیشتر احساس عشق کنند.

۴- زوال عقل را عقب می‌اندازد

این واقعیت تلخ است اما حقیقت دارد که پیری می‌تواند به مغز ما آسیب برساند. بیماری‌ هایی مانند آلزایمر می‌تواند در این سن به سلول‌های مغز ما صدمه بزنند، آنها را از بین ببرند و یا کاری کنند که دیگر کارکردهای قبلی را نداشته باشند.

قرار نیست تمرین و رژیم غذایی سالم، آلزایمر را درمان کند، اما می‌تواند زوال عقل را که از سن ۴۵ سال به بعد اتفاق می‌افتد به تعویق بیندازد. به‌ویژه بین سال‌های ۲۵ تا ۴۵ سالگی افزایش برخی از مواد شیمیایی در مغز بر اثر ورزش، از انحطاط هیپوکامپ  که بخش مهمی از مغز برای حافظه و یادگیری است، جلوگیری می‌کند.

۵- اضطراب شما را کاهش میدهد

فکر می‌ کنید در کاهش اضطراب کدام یک مؤثرتر است؛ ۲۰ دقیقه طناب زدن و یا یک حمام آب گرم؟ احتمالاً همه‌ی ما پیش از این برای کاهش اضطراب به حمام پناه می‌بردیم اما واقعیت این است که موادی که بعد از تمرین در بدن آزاد می‌شوند می‌توانند تا اندازه زیادی اضطراب را کاهش داده و آرامش را بازگردانند. احتمالاً همه‌ ی ما پیش از این فکر می‌کردیم که دویدن بر روی تردمیل تنها می‌تواند مقدار زیادی کالری بسوزاند.

۶- ذهن شما را قدرتمند میکند

می دانید گاهی اوقات ذهن موش‌های آزمایشگاهی به دلیل دویدن در آن چرخ ثابت همیشگی بهتر از ما کار می‌کند ؟ کاری که ممکن است خنده‌ دار به نظر برسد. مطالعات مختلف نشان داده است که ورزش مستمر منجر به ایجاد سلول‌های مغزی جدید به موسوم به نوروژنرز می‌شود؛ سلول‌هایی که عملکرد مغز را بهبود می‌بخشند. همچنین‌ها ورزش‌های سخت سطح پروتئین مشتق از مغز(BDNF) را در بدن بالا می‌برند که می‌تواند قدرت تصمیم‌ گیری، تفکر و یادگیری را افزایش دهد.

۷- شما را باهوش‌ تر میکند

فعالیت بدنی و تعریق بر اثر آن عملکرد هیپوکامپ را افزایش می‌دهد که در واقع مسئول حافظه و یادگیری در مغز است. برخی محققان دریافته‌ اند که رشد مغزی در کودکان با سطح آمادگی جسمانی آنها و یا تنفر و یا عشقشان به بازی در زنگ تفریح مرتبط است.  اما قدرت ورزش در تأثیر بر مغز فقط برای کودکان نیست، مطالعات همچنین نشان داده است که سرعت یادآوری واژگان در بزرگسالان بعد از ورزش به مراتب بیشتر است.

۸- اعتیادها را کنترل میکند

مغز در پاسخ به هر لذتی مانند ورزش، غذا، سیگار و یا حتی الکل دوپامین آزاد می‌کند. در واقع می‌توان گفت که اعتیاد افراد به دلیل عادت کردن به همین دوپامین است. ورزش حداقل در کوتاه‌ مدت میتواند با تحریک مغز برای آزاد کردن دوپامین، ذهن  را از مواد اعتیاد آور منحرف کند. به علاوه اینکه انواع اعتیاد مانند اعتیاد به سیگار می‌تواند ساعت بدن شما را به هم بریزد، اما ورزش به هماهنگی دوباره و بازگشت آن به حالت عادی کمک می‌کند.

۹- خواب شما را تنظیم میکند

برای برخی یک ورزش سبک و مناسب می‌تواند به اندازه‌ی یک قرص خواب تأثیرگذار باشد. حدود پنج تا شش ساعت قبل از خواب ورزش دمای بدن شما را به شدت افزایش می‌دهد و پس از آنکه دما به حالت عادی باز می‌گردد سیگنال‌ های بدن به مغز این خواهد بود که وقت خواب است!

۱۰- کار بیشتری انجام خواهید داد

افرادی که ورزش می‌کنند به طور متوسط توانایی انجام کار بیشتری دارند، به همین دلیل کمتر از کارهای حرفه‌ ای  خود عقب می‌مانند. اگر برای مدتی سرتان شلوغ است، برنامه باشگاه را از تقویم روزانه‌ تان حذف نکنید، چون نتیجه‌ی عکس خواهید گرفت.

۱۱- خلاقیت شما را افزایش می‌دهد

بیشتر مردم فکر می‌کنند که برای افزایش خلاقیت باید تعدادی کارت، ماژیک و یا مکعب در اختیار کودکان خود بگذارند تا او را وادار به فکر کردن و خلق یک سوژه‌ی جدید کنند، اما تحقیقات نشان می‌دهد که سطح خلاقیت افراد تا دو ساعت بعد از ورزش به شکل عجیبی افزایش پیدا می‌کند. به ویژه تمرین در هوای آزاد و ارتباط با طبیعت می‌ تواند در این زمینه تأثیرگذار باشد. اگر پروژه ای در دست دارید، نیاز به یک طرح خلاقانه دارید و یا کارهایی از این نوع روی دستتان مانده است، برای به روز کردن بدن و مغز به صورت همزمان، پیاده‌روی کنید.

۱۲- به خود و دیگران کمک خواهید کرد

مطالعاتی که بر روی ورزش‌های هوازی انجام شده نشان داده است که عملکرد افراد در این ورزش‌ها، وقتی که با فرد دیگری همراه هستند، بیشتر است. شاید دلیل اصلی این باشد که هیچ کس نمی‌خواهد در یک فعالیت بدنی از کسی عقب باشد اما تفاوتی ندارد که علت اصلی چیست مهم این است که بودن در یک تیم برای ورزش آنقدر تأثیرگذار است که می‌تواند توان شما را برای تحمل درد نیز بالاتر ببرد! این نه تنها در ورزش‌های قهرمانی بلکه در تمرین‌های ابتدایی نیز صادق است؛ درست زمانی که بودن کنار یک هم‌ تیمی یا همراه، توانتان را برای یک تمرین سخت بالاتر می‌ برد !

تاثیر ورزش بر سلامت جسم

۱- تقویت سیستم اسکلتی و پیشگیری از ابتلا به بیماری پوکی استخوان

مشخص شده است که تقویت سیستم اسکلتی بدن و متراکم بودن آن ارتباط مستقیمی با میزان فعالیت بدنی و فشارهای مکانیکی دارد . به طور مثال در فضانوردانی که به مدت طولانی در فضا به سر می‌ برند،به دلیل بی‌ وزنی و یا در بیماران مزمن که به مدت طولانی بستری شده یا پایشان گچ گرفته شده و تحرکی ندارند، تراکم استخوانی به‌ شدت کاهش یافته و بسیار مستعد شکستگی می‌شود.

این همان پدیده ای است که به آن « پوکی استخوان»  می گویند و در افراد سالمند  به طور شایع دیده می‌شود. پوکی استخوان منجر به دردهای متوسط تا شدید و مزمن اسکلتی می‌شود و زندگی عادی فرد را تحت تأثیر قرار می‌‌دهد.

۲- به تأخیر انداختن پدیده‌ی سالمندی یا پیر شدن

این تغییرات در ترکیب بدن را می‌توان با ورزش کاهش داد. ورزش سبب حفظ توده‌ی عضلانی بدن و افزایش مصرف انرژی پایه می‌گردد. همچنین از یبوست و بیماری‌های قلبی- عروقی جلوگیری می کند که بعداً به آن اشاره خواهد شد و بدین ترتیب پدیده‌ی سالمندی  را به تأخیر می‌اندازد.

۳- مصرف بی‌ واسطه و مستقیم اسیدهای چرب

می‌دانیم که اکثر بافت‌های بدن از گلوکز (قند خون) به عنوان سوخت اصلی خود استفاده می‌کنند . یکی از وظایف دستگاه گوارش و کبد این است که مواد غذایی دریافت شده را هضم و جذب کرده و در نهایت، قسمتی از آن را به شکل گلوکز برای مصرف بافت‌ها و سلول‌ های بدن وارد خون کند.

برای ورود گلوکز به درون سلول و مصرف آن، وجود هورمون انسولین ضروری است. انسولین هورمونی است که از افزایش قند خون جلوگیری می‌کند. این هورمون از آب شدن چربی بدن و آزاد شدن اسیدهای چرب از بافت چربی جلوگیری می کند. حتی در صورت مصرف زیاد غذا، به ذخیره شدن انرژی به صورت چربی نیز کمک می‌کند.

اما عضلات در حال فعالیت از این امر مستثنی هستند و می‌ توانند بدون نیاز به انسولین، انرژی خود را علاوه بر گلوکز از اسیدهای چرب نیز تأمین کنند. این امر باعث می‌شود سطح انسولین خون کاهش یابد و باعث ذوب شدن توده‌ ی چربی و آزاد شدن اسید‌های چرب از آن می شود که به نوبه‌ ی خود توسط عضلات به مصرف خواهند رسید.

۴- تأثیر مثبت در بیماران دیابتی و کاهش مقاومت به انسولین

در بیماران دیابتی  نوع دو، انسولین وجود دارد اما قادر به عمل نیست که اصطلاحاً به آن «مقاومت به انسولین» گفته می‌شود . مشخص شده است که بافت چربی، گیرنده‌ ی عمده‌ ای برای انسولین ندارد و به طور بارزی باعث مقاومت به اثرات انسولین و در نتیجه بالا رفتن قند خون و عوارض ناشی از آن می‌شود . ورزش با کاهش بافت چربی و افزایش میزان سوخت و ساز بدن،  مقاومت به انسولین را کاهش داده و باعث بهبود عملکرد گیرنده‌های انسولین شده و سطح گلوکز خون را کاهش می‌‌دهد.

حتی در بیماران دیابتی نوع یک که در بدن آن‌ها انسولین  وجود ندارد یا به میزان کافی ترشح  نمی‌شود، ورزش با افزایش میزان متابولیسم و مصرف انرژی، سطح  گلوکز یا قند خون را کاهش می دهد و بدین ترتیب نیاز به انسولین تزریقی یا رعایت رژیم‌ های بسیار سخت و محدود از قند و انرژی را در این افراد کمتر می کند.

۵- کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی و سکته‌های مغزی

ورزش باعث کاهش اسیدهای چرب آزاد خون و افزایش کلسترول خوب یا HDL  می‌شود. بدین طریق پدیده‌ ی آترواسکلروز یا تنگ شدن عروق بدن از جمله عروق قلبی و  مغزی  به تأخیر می‌افتد و هیچ‌گاه به حد بحرانی و انسداد (که در این صورت شاهد سکته‌ ها ی مغزی یا قلبی خواهیم بود) نمی‌ رسد . همچنین باعث کاهش مقدار تری‌ گلیسیرید و کلسترول بد  یا LDL خون می‌شود که همگی آن‌ها در آترواسکلروز یا تنگ شدن عروق نقش دارند.

۶- افزایش حجم گردش خون موثر و جلوگیری از ترومبوز (لخته شدن خون) در سیاهرگ عمقی پا

فعالیت بدنی و تحریک زیاد باعث افزایش حجم گردش خون  موثر و جلوگیری از رکود خون در سیاهرگ عمقی پا می‌گردد و جریان خون را در کل عروق بدن افزایش می‌دهد، از جمله بازگشت خون را زیاد می‌کند. بدین طریق احتمال ترومبوز یا لخته شدن خون  در سیاهرگ عمقی پا، که خود می‌تواند منشاء لخته‌های آزاد خون (آمبولی) و گیر افتادن در رگ‌های دیگر بدن از جمله عروق مغز و قلب باشد، کاهش می‌یابد.

۷- تقویت سیستم قلبی- عروقی، دستگاه تنفسی و سیستم ایمنی

با افزایش فعالیت بدنی، نیاز بافت‌ها و سلول‌های بدن به اکسیژن و مواد مغذی افزایش می‌یابد. برای تأمین این نیاز و نیز برای دفع مواد زاید تولید شده ی بیشتر توسط سلول‌ها، جریان خون و فعالیت قلب  و تهویه‌ی ریوی زیادتر می‌شود. هم‌چنین عضله‌ی قلب با قدرت و سرعت بیشتری خون را پُمپ می‌کند و فعالیت دستگاه تنفس نیز با افزایش عمق و سرعت تنفس، افزایش می‌یابد . در صورت داشتن برنامه‌ ی ورزشی مرتب در زندگی روزانه‌، به تدریج عضله‌ ی قلب و دستگاه تنفس در اثر تمرین قوی‌ تر شده و سلامتی فرد را تضمین می‌کند . همچنین با فعالیت بدنی، تعداد گلبول‌های قرمز و سفید خون و به‌ طور کلی حجم خون و عناصر خونی دخیل در سیستم ایمنی بدن،  افزایش می‌ یابد و به عملکرد بهتر سیستم ایمنی بدن کمک می‌ کند.

۸- اثرات مثبت بر سیستم گوارشی

شناخته شده‌ ترین اثرات ورزش در سیستم گوارشی بدن، افزایش حرکات روده و جلوگیری از یبوست  مزمن است. به همین خاطر بیماران جراحی شده را در اولین فرصت پس از جراحی، به راه رفتن تشویق می‌کنند تا حرکات گوارشی سریع‌ تر باز گردد و از یبوست جلوگیری شود. همچنین بیمار قادر به تحمل تغذیه‌ ی خوراکی باشد.

از عوارض نامطلوب یبوست می‌ توان به چاقی و بیماری‌های روده‌ ی بزرگ از قبیل دیورتیکولوز، بواسیر  و حتی سرطان‌ روده‌ی بزرگ  اشاره کرد که به سادگی با ورزش قابل پیشگیری هستند.

منابع : بامیلو بلاگ ، تبیان

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *